รู้ทันความเปลี่ยนแปลงของร่างกายตามวัย และสัญญาณสุขภาพที่ควรใส่ใจ

ในช่วงวัยของ Gen Z ร่างกายยังแข็งแรง ระบบเผาผลาญทำงานได้ดี และสมองมีความยืดหยุ่นสูง อย่างไรก็ตาม พฤติกรรมในชีวิตประจำวัน เช่น การนอนดึก ใช้หน้าจอเป็นเวลานาน หรือความเครียดจากการเรียนและการเริ่มต้นทำงาน อาจค่อย ๆ สะสมผลกระทบต่อสุขภาพสมองและร่างกายโดยไม่รู้ตัว เช่น

• นอนน้อย: ทำให้สมองไม่ได้ฟื้นฟูอย่างเต็มที่ ส่งผลต่อความจำ สมาธิ และความปลอดโปร่งของความคิด
• ดื่มแอลกอฮอล์หรือสูบบุหรี่: เพิ่มความเสี่ยงโรคหัวใจ ตับ และการเสื่อมของสมองในระยะยาว
• ความเครียดสะสม: กระทบสมดุลฮอร์โมน ระบบภูมิคุ้มกัน และการทำงานของสมอง

แนวทางดูแล

• ปรับพฤติกรรมการกินให้สมดุล ลดหวาน มัน และอาหารแปรรูป
• ออกกำลังกายสม่ำเสมอ ควบคู่กับการพักผ่อนให้เพียงพอ
• ฝึกผ่อนคลายความเครียด เช่น การทำสมาธิ การหายใจลึก ๆ หรือกิจกรรมกลางแจ้ง ซึ่งเป็นหนึ่งในวิธีทําให้สมองปลอดโปร่งที่ทำได้ง่ายในชีวิตประจำวัน

การเริ่มต้นดูแลสุขภาพสมอง ตั้งแต่ช่วงวัยของ Gen Z คือการลงทุนเพื่อสุขภาพร่างกายและสมองที่แข็งแรงในอนาคต

เมื่อก้าวเข้าสู่วัยทำงาน ความเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนและสมดุลร่างกายเริ่มชัดเจนขึ้น ประกอบกับความรับผิดชอบด้านงานและชีวิตประจำวัน ความเครียดและการพักผ่อนไม่เพียงพออาจเริ่มส่งผลต่อทั้งร่างกายและสมอง จนสังเกตเห็นสัญญาณเล็ก ๆ เช่น

• อ่อนเพลียง่าย เหนื่อยเร็วกว่าเดิม
• ปวดเมื่อยเรื้อรัง กล้ามเนื้อและข้อต่อเริ่มฝืด
• ความจำไม่แม่น สมาธิลดลง หรือคิดช้าลง

แนวทางดูแล

• ตรวจสุขภาพประจำปีควบคู่การตรวจภายในหรือการตรวจคัดกรองเฉพาะทางตามช่วงวัยและความเสี่ยงส่วนบุคคล เพื่อเฝ้าระวังภาวะที่อาจกระทบต่อสมองในระยะยาว
• ประเมินสุขภาพสมองและความจำเบื้องต้น เช่น การทำแบบทดสอบอายุสมอง หรือการคัดกรองด้านความคิด (cognitive screening)
• ดูแลสมดุลชีวิตอย่างเหมาะสม เสริมด้วยการออกกำลังกายและโภชนาการที่สอดคล้องกับสภาวะสุขภาพเฉพาะของแต่ละบุคคล เพื่อคงประสิทธิภาพของร่างกายและสมองในทุกช่วงวัย

การใส่ใจสัญญาณเตือนตั้งแต่ช่วงวัยของ Gen Y จะช่วยลดความเสี่ยงโรคเรื้อรัง และชะลอการเสื่อมของสมองได้อย่างมีประสิทธิภาพ
[Centers for Disease Control and Prevention. (2023). Chronic disease and health promotion.]

หลังอายุ 50 ปี การเปลี่ยนแปลงของร่างกายจะเห็นได้ชัดเจนขึ้น มวลกล้ามเนื้อและกระดูกลดลง ระบบฟื้นฟูทำงานช้าลง ส่งผลให้ความเสี่ยงโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง เช่น เบาหวาน ความดันโลหิตสูง โรคหัวใจ รวมถึงภาวะสมองเสื่อมเพิ่มขึ้น

สิ่งที่ควรสังเกต

• การล้มบ่อย หรือการทรงตัวไม่มั่นคง
• ความจำถดถอย หลงลืมเรื่องใกล้ตัว
• อ่อนเพลียง่าย หรือมีอาการปวดเรื้อรัง

แนวทางดูแล

• ตรวจสุขภาพประจำปีให้ครอบคลุม และปรับการตรวจให้เหมาะกับความเสี่ยงเฉพาะบุคคล
• ตรวจสุขภาพสมองเชิงป้องกัน โดยเฉพาะผู้ที่มีประวัติครอบครัวเป็นอัลไซเมอร์
• ออกกำลังกายเพื่อกระตุ้นกล้ามเนื้อ การทรงตัว และการทำงานของสมอง
• วางแผนโภชนาการ เสริมวิตามินและแร่ธาตุที่จำเป็น
• ประเมินความเสี่ยงด้านวัคซีนและโรคที่พบบ่อยในผู้สูงอายุ เช่น กระดูกพรุน และโรคหัวใจ

การดูแลร่างกายและสมองอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ก่อนเข้าสู่วัยสูงอายุ จะช่วยให้ยังคงความคล่องตัว มีสุขภาพสมองที่ดี และใช้ชีวิตประจำวันได้อย่างอิสระ ปลอดภัย และมีคุณภาพชีวิตที่ยาวนาน